Zink

Zink

 

De functies van Zink

Zink is een mineraal met een brede waaier van biochemische en fysiologische functies die nodig zijn voor de normale werking van ons lichaam. Het is een essentieel mineraal, wat wil zeggen dat ons lichaam het niet zelf kan aanmaken. Ons lichaam kan geen zinkreserve aanleggen. We hebben dus dagelijks voldoende aanvoer nodig via onze voeding. 
De functies van zink kunnen onderverdeeld worden in 3 belangrijke groepen.
 

    1. Zink als katalysator
 
Meer dan 300 enzymen in ons lichaam zijn afhankelijk van zink. Deze enzymen katalyseren de meest uiteenlopende biochemische reacties, wat verklaart waarom er zo veel biologische processen ondersteund worden door zink.

    2. Zink als structureel mineraal

Als tweede heeft zink een structurele functie in het lichaam. Ongeveer 10% van de eiwitten in het lichaam bevat bindingsplaatsen voor zink. Zink zorgt daarmee voor de stabiliteit van deze eiwitstructuren.

    3. Zink als regulator

De derde en grootste groep van functies omvat alle regulerende functies van zink
Zink komt tussen in het reguleren van de genexpressie, is in belangrijke mate betrokken bij de communicatie tussen cellen en de signaaloverdracht in de cellen. Dit uit zich zowel op vlak van de hormoonafgifte en ook bij het reguleren van de zenuwprikkel overdracht in de hersenen. Zink regelt heel wat metabole processen, zoals dat van essentiële vetzuren (omega-3, omega-6) of van vitamine A.
Zink heeft ook een positieve invloed op het immuunsysteem en beschermt gezonde cellen en weefsels.
Zink is een belangrijk antioxidant en onmisbaar voor een gezond werkend afweersysteem. Het verbetert de weerstand tegen infecties en speelt een rol in de ontwikkeling van auto-immuunziekten. Een goede zinkstatus is ook cruciaal voor een optimale groei en ontwikkeling, voor de hersenfunctie en bij de vruchtbaarheid en voortplanting.
 


Wanneer heb je een verhoogde nood aan zink?

In totaal bevat het lichaam ongeveer 2-4 gram zink. Dit wil zeggen dat zink het op één na meest voorkomende spoorelement is in het lichaam, na ijzer. Omdat het lichaam geen zink kan opslaan is het belangrijk dat het onderdeel is van een evenwichtig voedingspatroon. Zink wordt in de dunne darm door middel van zinktransporters opgenomen. Hoeveel hangt af van de behoefte in de cellen en weefsels. De behoefte aan zink kan beïnvloed worden door bijvoorbeeld een verhoogde afvoer via zweet of bij het geven van borstvoeding.

De nood aan zink is hoger in volgende situaties:

  • borstvoeding
  • zwangerschap: zink is nodig voor de groei en ontwikkeling van de baby
  • vegetariërs: het hoog fytinezuurgehalte in soja en granen houdt als het ware zink vast waardoor het minder goed kan worden opgenomen in het lichaam.
  • ouderen
  • chronische ontstekingen
  • gastric bypass
  • chronische nieraandoeningen: er wordt meer zink uitgescheiden
  • wondheling
  • overmatig alcoholgebruik: er wordt meer zink via de nieren uitgescheiden
  • schommelende bloedsuikerspiegel

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zink voor een gezonde volwassen man is 10 mg. Maar afhankelijk van de situatie ontstaat er dus een verhoogde nood aan zink. Indien er in de voeding minder aanvoer is dan noodzakelijk voor het dagelijks verbruik, moet de lage hoeveelheid opgenomen zink verdeeld worden tussen alle lichaamssystemen die zink nodig hebben voor hun werking. Een langdurig tekort aan voldoende zink kan een herverdeling van zink in cellen en weefsels veroorzaken en zo een chronische impact hebben op diverse lichaamssystemen en pathologieën. Het is dus verstandig om de zinkwaarden op pijl te houden met behulp van een zinkpreparaat met goed opneembare vormen van zink. 
 

"Je lichaam kan geen reserve aan zink opslaan. Het is dus belangrijk om je zinkstatus op pijl te houden."

 

Voeding rijk aan zink

Voornamelijk eiwitrijke voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong bevatten veel zink
 
  • vlees
  • gevogelte
  • schaal-en schelpdieren
  • zuivel
  • ongeraffineerde granen
  • bonen
  • noten en zaden

Wat is een goed zinksupplement?

Zink wordt opgenomen in de dunne darm. De zinkopname kan echter bemoeilijkt worden door bestanddelen in de voeding zoals bijvoorbeeld fytinezuur. Deze zogenaamde antinutriënt kan vrij circulerend zink binden, waardoor het zonder opname terug afgevoerd wordt met de stoelgang. Heel wat granen en soja bevatten fytinezuur. Daarom is het aan te raden om bepaalde zinksupplementen liever niet bij een broodmaaltijd of soja-rijke maaltijd in te nemen. Dit hangt af van de soort zink verbinding die wordt ingenomen. Vraag advies aan je apotheker. 

 
"Het is bij suppletie met zink (en andere mineralen) van groot belang welke verbinding gebruikt wordt in een product"
 

Er zijn 3 types van zink. De anorganische zouten, organische zouten en gecheleerde of aminozuur gebonden verbindingen. Afhankelijk van welke verbinding wordt zink beter opgenomen. 
 

  • anorganische zouten van zink (bv. zinkoxide, zinksulfaat,..)
Het nadeel bij deze vormen is dat ze eerst gesplitst moeten worden in het lichaam onder invloed van maagzuur. De vrijgezette zinkdeeltjes worden daarna via passieve diffusie opgenomen in de darm. De opname van mineralen via deze weg is eerder beperkt want verschillende mineralen treden met elkaar in competitie. Dit is bijvoorbeeld het geval tussen zink ionen en ijzer, koper en calcium.
Daarnaast is het ook mogelijk dat de splitsing niet vlot verloopt, bijvoorbeeld door een tekort aan maagzuur (bv. bij het gebruik van maagzuurremmers). 
  • organische zouten van zink (bv. zinkgluconaat)
Deze vormen zijn gunstiger. Ze zijn beter oplosbaar, zijn minder afhankelijk van de zuurtegraad en worden beter opgenomen omdat ze niet binden aan antinutriënten (bv. soja en granen) en ze ontwijken de mineralencompetitie.
  • gecheleerde of aminozuur gebonden verbindingen (bv. zinkglycinaat, zinkmethionine)
Hierbij wordt een mineraal als zink gekoppeld aan een aminozuur waardoor het mineraal samen met het aminozuur wordt opgenomen. Het mineraal profiteert zo van de actieve opname mechanismen die bestaan voor aminozuren, via specifieke receptoren aan het begin van de dunne darm. Deze zinkverbindingen worden uitstekend door het lichaam opgenomen en zijn dus zeer geschikt als supplement.